Šesti antidoping seminar Antidoping agencije Republike Srbije

Šesti antidoping seminar, koji na godišnjoj bazi ogranizuje Antidoping agencije Republike Srbije, otvoren je predavanjem vezanim za povrede antidoping pravila u 2011. godini i pouke koje se iz njih mogu izvući. U okviru predavanja prezentovane su okolnosti 12 doping pozitivnih slučajeva u 2011. godini, iz kojih proizilazi da u Srbiji i dalje postoji nedovoljna edukovanost sportista i pratećeg osoblja o antidoping pravilima, da se koriste supstance štetne po zdravlje, kao i dijetetski suplementi za koje ne postoji dokaz da na bilo koji način pospešuju sportske performanse i rizični suplementi za koje postoji velika verovatnoća da su kontaminirani zabranjenim doping supstancama.

Istaknuta je činjenica da i pored smanjenog procenta doping pozitivnih (2,05% u odnosu na procenat prethodnih godina koji se kretao oko 4%), kao negativan podatak ostaje to da su doping pozitivni sportisti i ove godine u 50% slučajeva koristili anaboličke steroide, što govori o njihovoj nameri da se dopinguju, ali i krajnjem nemaru prema svom zdravlju. Takođe, naglašeno je da je ADAS u 2011. prvi put prešao prag od 1.000 doping kontrola, što predstavlja veliki uspeh približava nas razvijenim zemljama sličnog broja stanovnika po broju urađenih kontrola na godišnjem nivou.

Na seminaru je predstavljen i presek dosadašnjeg iskustva iz oblasti whereabouts obrazaca, ADAMS baze podataka i izuzeća radi terapeutske svrhe (TUE). 2009. godina je donela preokret u oblasti popunjavanja obrazaca o lokaciji i od tada su svi sportisti koji su članovi registrovanih test grupa (RTG) morali da definišu obaveznih sat vremena u toku svakog dana tokom godine kako bi mogli da budu testirani izvan takmičenja. Ovaj proces se razvijao od ručnog popunjavanja whereabouts obrazaca do elektronskog slanja i na kraju administriranja ADAMS baze podataka koju koriste svi najuspešniji sportisti sveta. Ukoliko sportista ne pošalje svoje podatke o lokaciji u zadatom roku za svaki kvartal, dobija obaveštenje o neispunjavanju obaveza u pogledu dostupnosti za testiranje izvan takmičenja (filing failure), a isto se dešava ukoliko se sportista ne nalazi na lokaciji koju je ostavio u whereabouts obrascu (missed test). Broj ovakvih prekršaja vezanih za obavezu dostupnosti za testiranje izvan takmičenja, smanjivao se od 47 u 2009. godini do 21 u 2011. godini i mora se istaći da je edukacija primarna za poštovanje pravila i sportisti naučili da ih kombinacija tri ovakva propusta dovodi u opasnost da budu suspendovani u trajanju od jedne do dve godine. ADAMS je elektronska baza podataka čije korišćenje je budućnost antidoping borbe i pošto je ovo olimpijska godina u kojoj WADA, MOK i internacionalne federacije diktiraju pravila – administriranje ovog sistema je u 2012. godini mandatorno.

Izuzeće radi primene u terapijske svrhe (TUE) važi za one supstance ili metode koje se nalaze na Listi zabranjenih sredstava a koje sportista mora da uzima zbog određenog stanja ili bolesti. TUE se Antidoping agenciji prijavljuje od 2007. godine i od tada pa do kraja 2011. godine je procesuirano 130 TUE. Broj prijava se svake godine povećavao a svest sportskih radnika, naročito timskih lekara, postepeno se razvijala kroz edukaciju koju je ADAS sprovodio. Patologija zbog koje su sportisti morali da prime lek sa zabranjene liste je u najvećem broju slučajeva bila vezana za povrede skeletnomuskularnog sistema (82/130) a lekovi koji su bili u 2/3 zastupljeni u svim TUE su glukokortikosteroidi. Prijava hroničnih bolesti u kojima se koriste zabranjene supstance kao lekovi, je u Srbiji nažalost i dalje retka. Edukacija je i na ovom polju esencijalna.

U okviru predavanja o suplementaciji ukazano je na iracionalno korišćenje dijetetskih suplementa prema tipu, količini i kombinaciji. Takođe je primećeno da doze dijetetskih suplemenata višestruko prevazilaze preporučene doze. Mada se korišćenje kreatina ne preporučuje sportistima ispod 18 godina prema preporukama Američkog koledža sportske medicine, čak 11% mlađih sportista ga je koristilo. Prema klasifikaciji Australijskog Instituta za sport 33% sportista je koristilo suplemente iz grupe C (grupe bez jasnih dokaza da imaju koristan efekat). Manji broj sportista je uzeo Tribulus terrestris koji pripada grupi D (zabranjeni dijetetski suplementi). Smatramo da rastući trend korišćenja suplemenata ukazuje na hitnu potrebu za razvojem strategije i specifičnih obrazovnih programa fokusiranih na korišćenje dijetetskih suplemenata u sportu. Pored opštih zaključaka razmatrano je uzimanje kreatina, posebno kod mlađih sportista. Predstavljena je i zaštitna nalepnica „doping free“, kao i novi upitnik o suplementaciji urađen u saradnji sa Olimpijskim komitetom Srbije.

Na 6. Antidoping kongresu prezentovana je i „Hidracija sportista od istraživanja do praktičnog rešenja“. Imajući priliku da se susretnu sa mnogim sportistima naše zemlje stručnjaci antidoping agencije primetili su da sportisti iako često u prilici da piju različite vrste tečnosti (voda, sportsko piće) propuste da se adekvatno hidriraju i vrate u stanje euhidracije. Sportisti mogu tečnost izgubiti na različite načine: putem znoja, dufuzijom kroz kožu, preko gastrointestinalonog i respiratornog trakta. Efekti dehidracije su višestruki kako fiziološki na: termoregulatornu, kardiovaskularnu, mišićnu, gastrointestinalnu funkciju, tako i psihološki na: mentalnu i kognitivnu funkciju, smanjuje motivaciju za vežbanjem, povećava nivo doživljaja napora, smanjuje vreme do potpune iscrpljenosti. Naučno je potrvrđeno da visoka ambijentalna temperatura (31-32˚C), dehidratacija 2%, > 60 minuta vežbanja značajno umanjuje sportski učinak. Preporuke za adekvatnu hidraciju menjale su se kroz godine počevši od šezdesetih godina prošlog veka kada je preporuka bila „piti malo vode tokom fizičke aktivnosti“ do danas kad imamo jasne preporuke Američkog kongresa sportske medicine: pre fizičke aktivnosti 5-7 ml na kg telesne težine, 4 sata pre fizičke aktivnosti; u toku fizičke aktivnosti 150-250 ml na svakih 15-20 minuta tokom fizičke aktivnosti; nakon fizičke aktivnosti 1,5 litar na svaki izgubljen kilogram telesne težine tokom fizičke aktivnosti. Sportistima se preporučuje da piju sportsko piće sledećeg sastava: 10 do 25 mmol/L, 30 do 60 g/L ugljenih hidrata. Antidoping agencija RS je zajedno sa FIBA Europe i Udruženjem za medicinu sporta sprovela istraživanje “Procena hidriranosti košarkaša na U20 evropskom prvenstvu b divizija”, testirano je 8 reprezentacija na takmičenju koje se odvijalo u Sarajevu u julu mesecu 2011. godine. Takođe je sprovedeno istraživanje hidracionih navika naših košarkaša u okviru košarkaške lige Srbije tako što su testirana dva tima na jednoj prvenstvenoj utakmici.

Rezultati oba istraživanja bili su prilično poražavajući jer se došlo do zaključka da su sportisti dehidrirani, da dolaze na utakmicu dehidrirani, završavaju utakmicu dehidrirani, tokom celog dana su dehidrirani, količina ukupne tečnosti koju unose sportisti nije dovoljna, potrebno je koristiti sportsko piće odgovarajućeg sastava, a ne vodu, da bi se postigla rehidracija, neophodno je kroz odgovarajuću edukaciju upoznati trenere, timske doktore i sportiste sa značajem odgovarajuće hidracije i korišćenja sportskog pića kao sredstva za rehidraciju.

Imajući u vidu rezultate istraživanja kao i potrebu da se na nažem tržištu nađe piće koje će po ceni biti prihvatljivo za naše sportiste Udruženje za medicinu sporta Srbije je zajedno sa farmaceutskom kućom Esensa privelo kraju projekat Hydrostar sportsko piće. Hydrostar je sportsko piće koje prema sastavu odgovara svim naučnim saznanjima o sastavu sportskog pića a treba ga koristiti u skladu sa preporukama koje je dao Američki kongres sportske medicine.

U okviru poslednjeg predavanja na seminaru navedeni su glavni problemi vezani za doping kontrolu konja. U 2011. godini znatno se povećao broj doping pozitivnih konja (8,8%), a jedan od razloga je i slaba edukacija trenera. Treneri u konjičkom sportu nisu dovoljno upoznati sa samim postupkom doping kontrole, Listom zabranjenih supstanci, vremenom izlučivanja tih supstanci, kao i koje su njihove dužnosti i obaveze.

U 2011 godini ADAS je uradila 68 doping kontrola konja. Uzorci su uzeti od 31 kasača, 27 galopera i 10 konja koji su učestvovali u FEI disciplinama. Od 68 konja 5 je bilo pozitivno na testiranju sprovedenom u Srbiji a jedan konj je bio pozitivan prilikom doping kontrole urađene u Bosni i Hercegovini. Najčešće su se u uzorku nalazile supstance koje smanjuju bolnost i upalne procese. Smatramo da ovako visok procenat pozitivnih konja opominje sve odgovorne strukture u sportu da moraju pokazati više pažnje i angažovanosti u kontroli i edukaciji, kako bi se unapredio konjički sport i na pravi način izvršila selekcija kvaliteta.


Najnovije vesti


Sve vesti >